Gratis Cursus Fotografie: ISO-waarde

De derde en laatste instelling van de belichtingsdriehoek is de ISO-waarde. Net zoals we bij analoge fototoestellen verschillende filmrolletjes hadden met verschillende gevoeligheden kunnen we bij digitale fototoestellen de gevoeligheid van de sensor instellen. Bij een lage gevoeligheid is er relatief veel licht nodig om een mooi belichte foto te maken, bij een hoge gevoeligheid is er minder licht nodig om een mooi belichte foto te maken. De gevoeligheid van de sensor wordt uitgedrukt in een ISO-waarde. Hoe hoger de ISO-waarde hoe gevoeliger de sensor.

Typische waarden zijn:

Bij elke stap die we naar rechts zetten verdubbelt de gevoeligheid van de sensor. We spreken niet over stappen maar net als bij diafragma’s en sluitertijden over “stops”.

Oefening

  • Stel je fototoestel in op de handmatige stand (M)
  • Stel een vast diafragma van f/8 in en een vaste sluitertijd van 1/60”.
  • Maak drie IDENTIEKE foto’s nl. één met een zeer beperkte ISO gevoeligheid (vb. 100), één met een doorsnee gevoeligheid (vb. 400) en een met een zeer grote gevoeligheid (vb. 3200).
  • Bekijk de drie foto’s goed en formuleer conclusies op vlak van belichting. Valt er je nog iets anders op?
Ruis

Ook hier stellen we ons de vraag “waarom wakker liggen van ISO gevoeligheid?”. Stel dat gewoon in op de hoogst mogelijke waarde om zo steeds mooi belichte foto’s te krijgen? Ook hier heeft de medaille een keerzijde en nu heet die “ruis”. Wanneer je foto’s maakt met een hoge ISO waarde dan verschijnt er ruis in de foto. “Ruis” (of korrel in het NL) zorgt ervoor dat je foto er korrelig uitziet zoals je in de foto kan zien.

Wat ISO betreft zijn de laatste nieuwe digitale fototoestellen in staat om met ISO 12800 nog bijzonder mooie foto’s te maken. De betaalbare digitale spiegelreflexcamera moet vaak ruim onder de 3200 ISO blijven omdat anders de ruis als hinderlijk wordt ervaren. 

Net als bij de fotorolletjes van vroeger zijn er natuurlijk wel enige richtlijnen aan te geven hoe de ISO te gebruiken. Vroeger vroeg ik een 100 ISA fotorolletje als ik wist dat ik de betreffende 36 opnames vooral in de buitenlucht zou gaan maken. Wilde ik binnen fotograferen(vaak nog met de ouderwetse flitsbolletjes) dan vroeg ik om 400 ISA.

Vaak wordt onderstaande afbeelding aangehouden als richtlijn voor de ISO instelling:

Drie jaar geleden op een mooie Paasavond
Wilco fotografeert Barbara bij zonsondergang.